Pamiątki z siana na cztery pory roku - twórczość Jadwigi Żabówki

Przyciągają uwagę swą oryginalnością; wielkanocne kury, kurczęta i zające, letnie wieńce i bukiety, zimowe drzewka wigilijne i gwiazdy - wykonane z siana, zdobione zbożem, trawami, ziołami, bluszczem. Ich autorką jest Jadwiga Żabówka ze Stróży k. Skrzydlnej, która sztukę tworzenia tych pamiątek przyniosła do Polski z Austrii pod koniec lat 90-tych. Jej prace były już kilkakrotnie prezentowane na stoiskach podczas dożynek w Dobrej i Wiśniowej (powiat myślenicki), w Galerii Sztuki Regionalnej w limanowskiej bibliotece, w czasie Limanowskiej Słazy, a ostatnio podczas 57 Sesji Prasy Lokalnej w LDK.

Zwykle tradycja tworzenia regionalnych pamiątek bywa przekazywana w rodzinie z pokolenia na pokolenie. W przypadku Jadwigi Żabówki stało się zupełnie inaczej - z wyrobami z siana zetknęła się za granicą (!) W latach 90-tych wyjeżdżała do pracy w Austrii, do miejscowości górskiej k. Lienzu. Od właścicielki gospodarstwa nauczyła się umiejętności wytwarzania z siana misiów i drzewek, bardzo popularnych w regionie tyrolskim. Pracodawczyni namówiła ją, aby tę sztukę upowszechniła w Polsce.

Początkowo pani Jadwiga obawiała się, czy jej hobby nie zostanie potraktowane jako dziwactwo. Obawy te rozwiały się po pierwszej wystawie w czasie dożynek w Dobrej w 1999 roku, zorganizowanej przy pomocy miejscowego ODR-u.

Pamiątki z siana cieszyły się takim powodzeniem, że pod koniec dnia stoisko było prawie puste.

***

Nabyta w Austrii umiejętność układania siana umożliwiła Jadwidze Żabówce realizację własnych pomysłów. Oprócz misiów, zaczęła wykonywać pamiątki okazjonalne, na cztery pory roku. Zimą są to drzewka wigilijne, oplecione wiciokrzewem, ozdobione szyszkami lub orzechami oraz gwiazdy i szopki świąteczne. Wiosną dominują dekoracje wielkanocne - kury, kurczęta, zające, koszyczki, w lecie - bukiety ze zbóż, traw i kwiatów, wyplatane wieńce, jabłka.

Do tworzenia tych oryginalnych kompozycji autorka wykorzystuje dary natury: trawy, zboża, szyszki, leszczynę, brzezinę, wióra. Tylko niezbędne elementy zdobnicze np. wstążki i tkaniny kupuje w sklepie lub na giełdzie kwiatowej.

Sztuka tworzenia z siana wymaga zręczności, wyobraźni (nie ma gotowych szablonów), czasu oraz dużej ilości przygotowanego materiału - do wykonania np. zająca potrzebny jest duży kosz siana. Prawidłowo wykonane pamiątki są bardzo trwałe, nie tracą zapachu ani koloru, nie kruszą się.

***

Jednym z sekretów powodzenia jest odpowiednie przygotowanie materiału. Do wyrobów wykorzystuje się siano z drugiego lub trzeciego pokosu, gdyż z pierwszego bywa twarde i nie ma koloru. Niezwykle ważna jest technika jego suszenia - stanowi ona tajemnicę pani Jadwigi. Przy wyborze zboża należy pamiętać, że nie każde nadają się do suszenia, powinno być zielonkawe, niedojrzałe, ścinane konieczne sierpem. Zioła do kompozycji są zbierane na polach, a niektóre hodowane w ogrodzie. W tych pracach przygotowawczych i zbieraniu, żęciu i suszeniu traw i zboża oraz zbieraniu szyszek, orzechów, leszczyny pomagają pani Jadwidze trzej synowie: Tomasz, Wojciech i Mariusz oraz mąż.

Zapytana, skąd zdobyła wiadomości o technice suszenia zbóż i traw odpowiada: "Przez kilka lat pracowałam dla Cepelii, szyjąc stroje krakowskie (z zawodu jest krawcową - przyp. red.). Wtedy miałam możność spotykać się z koleżankami, które układały bukiety ze zbóż i traw; one przekazały mi wiele praktycznych wskazówek, które teraz wykorzystuję".

***

Pamiątki z siana powstają z wewnętrznej potrzeby, "pomysły same przychodzą", dostarcza ich obserwacja natury. Tworzeniu sprzyja pora zimowa, gdy można odpocząć od prac gospodarskich. W okresie wiosennym i letnim państwo Żabówkowie prowadzą 12 ha gospodarstwo, zajmują się handlem obwoźnym owoców i jarzyn.

Wyroby Jadwigi Żabówki można nabyć w sklepie "Gust" w Mszanie Dolnej oraz okazjonalnie na stoiskach podczas dożynek i jarmarków ludowych. Będą prezentowane także 23 czerwca br. na limanowskim rynku. Zachęcamy do ich obejrzenia i zakupu, zwłaszcza że autorka przygotowała dla zwiedzających kilka niespodzianek.

Ilona Machowicz-Jurowicz